immaterieel erfgoed en omgevingswet

ruimte voor (immaterieel) erfgoed waterwonennieuwe omgevingswet – NOVI

WATERWONEN OP NETWERK VAN NEDERLANDS IMMATERIEEL ERFGOED

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland stelt zich ten doel volkscultuur en immaterieel erfgoed te versterken.Het brengt het Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Unesco in praktijk.

Het ontplooit activiteiten gericht op behoud, beheer en ontwikkeling van het immaterieel erfgoed in Nederland.Het adviseert overheden over volkscultuur en immaterieel erfgoedbeleid en stimuleert het debat daarover.

Het Waterwonen is sinds 12 april 2021 opgenomen in het Netwerk Immaterieel Erfgoed Nederland! Het initiatief hiertoe is genomen door ErfgoedWaterwonen.nl.

Kenniscentrum Immaterieel erfgoed Nederland >

Immaterieel erfgoed kan alleen worden aangemeld door beoefenaars of direct betrokkenen.Met de aanmelding erkennen ze dat zij deze cultuuruiting als immaterieel erfgoed zien. Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland heeft bevestigd dat Waterwonen aan de criteria voor immaterieel erfgoed voldoet zoals gesteld in het UNESCO Verdrag inzake de bescherming van immaterieel cultureel erfgoed.

WAT IS IMMATERIEEL ERFGOED

Immaterieel erfgoed is levend erfgoed. Het gaat om cultuuruitingen die mensen met passie beoefenen en die hun een gevoel van identiteit en continuïteit geven. Immaterieel erfgoed geeft mensen houvasten laat ze zich ‘thuis’ voelen. Het is een bron van culturele diversiteit en een garantie voor duurzameontwikkeling.

IMMATERIEEL ERFGOED VOLGENS UNESCO

UNESCO definieert immaterieel erfgoed als ‘festiviteiten, rituelen en sociale praktijken, spreken, zingen en vertellen, uitvoerende kunsten, traditioneel vakmanschap/ambachten en kennis en gebruiken rondom natuur en universum – en de instrumenten, objecten en culturele ruimtes die daarmee zijn verbonden – die door gemeenschappen, groepen en, in sommige gevallen, individuen worden beleefd als erfgoed en hen een gevoel van identiteit en continuïteit geven’. Dit immaterieel erfgoed wordt steeds opnieuw vormgegeven in samenhang met maatschappelijke veranderingen en in interactie met de sociale omgeving en vangeneratie op generatie doorgegeven. > Lees hier meer over het UNESCO Verdrag.

WAT IS ‘BORGEN’ VAN IMMATERIEEL ERFGOED?

Nederland heeft in 2012 het UNESCO Verdrag inzake Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoedondertekend. De gedachte achter het Verdrag is dat de beoefenaren van immaterieel erfgoed ondersteuning verdienen bij de borging van hun immaterieel erfgoed en dat overheden bijdragen aan een gunstig klimaatwaarin immaterieel erfgoed kan gedijen.

Alleen: het hoeft er over 50 jaar niet hetzelfde uit te zien. Het is immers lévend erfgoed, dat steeds in ontwikkeling is. Immaterieel erfgoed kan juist alleen blijven bestaan als het dynamisch is en mee verandert in de tijd. Vandaardat we niet spreken van ‘beschermen’ maar van‘borgen’ (‘safeguarding’ in het Verdrag).Onder ‘borgen’ verstaan we het nemen van bewuste acties om het immaterieel erfgoed levend te houdenzodat het voortgezet kan worden.


WAAROM IS IMMATERIEEL ERFGOED WAARDEVOL?

IDENTITEIT EN CONTINUÏTEIT
Immaterieel erfgoed is allereerst van belang voor de ‘erfgoedgemeenschap’, de mensen die het erfgoed beoefenen en er een gevoel van identiteit en continuiteitaan ontlenen. Ook is het van belang voor mensendie het erfgoed beleven en ervan genieten. Zij behoren tot de grotere erfgoedgemeenschap. Wanneer bijvoorbeeld een bloemencorso door een gemeente trekt, zijn niet alleen de mensen die de wagens gebouwd hebben verbonden, maar ook de toeschouwers.

CULTURELE DIVERSITEIT

Immaterieel erfgoed weerspiegelt de rijke culturele diversiteit in Nederland. Immaterieel erfgoed bestaat in vele vormen en wordt door diverse groepen of individuen beoefend. Denk aan het skûtsjesilen, Shanti-liederen zingen, Hard zeildagen- Sail Amsterdam -Den Helder, Sleepboordagen community Waterwoon zwemdagen. Bewustwording van elkaars cultureel erfgoed leidt tot meer onderling respect.

ECONOMISCHE WAARDE

Immaterieel erfgoed kent vaak een economische waarde, bijvoorbeeld omdat het erfgoed toeristen trekt en zo bijdraagt aan economische ontwikkeling, zoals de woonboten van Amsterdam.

EXTRA GEVOELSWAARDE VOOR ANDER ERFGOED

Immaterieel erfgoed kan ook extra gebruiks- of gevoelswaarde toevoegen aan ander cultureel erfgoed, bijvoorbeeld aan een monument waarin dit immaterieel erfgoed plaatsvindt, bijvoorbeeld de museum haven van Rotterdam.

DUURZAAMHEID

Immaterieel erfgoed kan bijdragen aan duurzaamheiddoelstellingen, bijvoorbeeld doordat traditionele ambachtslieden op duurzame wijze produceren of door duurzaam natuurbeheer. Bovendien wordt er steeds meer gedaan om minder duurzame vormen van immaterieel erfgoed duurzamer te maken.

WAAROM IMMATERIEEL ERFGOED EEN PLEK GEVEN IN JE RUIMTELIJK BELEID?

Een historische processieroute die geblokkeerd raakt door een nieuwe weg. Een corso dat zij bouwlocaties kwijtraakt door nieuwbouw. Een molen die geen wind meer vangt door geplande hoogbouw. Het voortbestaan van immaterieel erfgoed kan onbedoeld negatief beïnvloed worden door ruimtelijk beleid van gemeenten. Met de Omgevingswet kan dit worden voorkomen.

WAT VRAAGT DE OMGEVINGSWET VAN GEMEENTEN?

In 2022 gaat de Omgevingswet in. Met deze wet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. De Omgevingswet benadert de leefomgeving in samenhang en vraagt om een integraal beleid voor de fysieke leefomgeving.

OMGEVINGSVISIE EN OMGEVINGSPLAN

De Omgevingswet schrijft voor dat gemeenten na 1 januari 2022 een omgevingsvisie en een omgevingsplan vaststellen:

• De omgevingsvisie is een samenhangend strategischplan over de fysieke leefomgeving. Het betreft een integrale langetermijnvisie van de gemeente, waarin op hoofdlijnen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, de voorgenomen ontwikkelingen en het te voeren integrale beleid worden vastgelegd. > Kijk hier voor meer informatie over de omgevingsvisie.

• Het omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt binnen haar grondgebied. Deze regels zijn bindend voor burgers, bedrijven en de overheid. De Omgevingswetverplicht gemeenten bij het ontwikkelen van hun omgevingsplan rekening te houden met cultureel erfgoed voor zover dit aan de fysieke leefomgeving gerelateerd is. Veel immaterieel erfgoed is gerelateerd van specifieke plekken of gebieden. Denk kaden en havens en daar waar water is.

wet voorstel 2020 kamerstuk 35408 :

De eerste van de hiervoor genoemde aanbevelingen is in het kabinetsstandpunt overgenomen. Het kabinet heeft in de brief aan de Tweede Kamer uitdrukkelijk erkend dat wonen op het water gelijkwaardig is aan wonen op land en dat een ligplaats daarvoor een noodzakelijke voorwaarde is.

PARTICIPATIE ALS PIJLER

Participatie is een belangrijke pijler onder de Omgevingswet. Op de voorbereiding van de omgevingsvisie en het omgevingsplan is de zogeheten uniforme uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing.

Dat betekent dat de gemeente het ontwerp ervan ter inzage moet leggen, en dat betrokkenen daarop zienswijzen kunnen indienen.

Bij het vaststellen van de omgevingsvisie of van het omgevingsplan moet de gemeente kunnen motiveren hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat met de resultaten daarvan is gedaan.

 CULTUREEL ERFGOED IN DE FYSIEKE LEEFOMGEVING

De Omgevingswet verstaat onder cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving: ‘monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen en, voor zover dat voorwerp is of kan zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in het omgevingsplan, ander cultureel erfgoed als bedoeld in artikel 1.1 van de Erfgoedwet.’ Bij dat ‘ander cultureel erfgoed’ gaat het dan zowel om roerend erfgoed (ofwel ‘cultuurgoederen’), zoals historische schepen in een historische haven, als om immaterieel cultureel erfgoed voor zover dat aan een specifieke plek gebonden is. Dat betekent dat de Omgevingswet het mogelijk maakt om in het omgevingsplan regels te stellen voor locaties waar het immaterieel erfgoed gepraktiseerd wordt. Maar er kunnen geen directe regels gesteld worden om bijvoorbeeld het immaterieel erfgoed zelf te beschermen, zonder de link met een functietoedeling aan een of meer specifieke locaties. Dit vanwege het niet-materiële karakter van dit cultureel erfgoed, dat op zich geen onderdeel uitmaakt van de fysieke leefomgeving. De koppeling met een fysiek onderdeel van de leefomgeving is dus vereist.

Bij de nationale omgevingsvisie (NOVI)

De Omgevingswet, die op 1 januari 2022 in werking treedt, geeft gemeenten mogelijkheden om in hun omgevingsbeleid rekening te houden met immaterieel erfgoed. Voor zover dit verbonden is met specifieke locaties.

De NOVI: gebruik van 3 afwegingsprincipes:

1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: hier zou industrie/natuur/waterberging en woonboten gewoon samen kunnen leven en werken.

2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: Waterwonen voegt diversiteit en dus kwaliteit toe aan een gebied.

3) Afwentelen wordt voorkomen: ligplaatsen behouden door creatief te denken.

wetgeving 2017 ministerie van binnenlandse zaken >

Immaterieel erfgoed gaat dwars door Nederland, laten wij onze cultuur omarmen!

%d bloggers liken dit: